Çocuklarda Saç Yolma (Trikotillomani)

Saç yolma olarak da bilinen trikotillomani, çocukların saçlarını yolmak için kontrol edilemeyen bir dürtüye sahip olmalarına neden olan bir ruhsal bozukluktur. Kafadaki saçları yolmak en yaygın olanıdır fakat vücudun diğer bölgelerinde tüyleri yolma davranışı da görülebilir. Pek çok çocuk farkında olmadan saçlarını yolmaktadır.

Trikotillomaninin belirtileri nelerdir?

Bir çocuğun trikotilomani olabileceğine dair işaretler şunları içerir: 

• Düzensiz veya tek taraflı saç dökülmesi 

• Aniden çok fazla saç kaybetmek 

• Yerde veya çocuğun yastığında çok fazla saç bulunması

• Ellerini sürekli başının yanında tutmak 

• Başkalarının kel noktalarını görmesini istemedikleri için şapka vs. takmak

• Sürekli aynaya bakmak 

• Kendine güven azalması

• Görünüşlerinden veya saçlarını yolmaktan kendilerini alamadıkları için utanma 

Çocuklardaki belirtiler yetişkinlerde trikotillomani belirtilerine benzemektedir. Bununla birlikte, işaretler çocuktan çocuğa değişir. Örneğin, bazı çocuklar saç tutamlarını bir kerede yolabilirken, diğerleri saçlarını teker teker yolabilir.

Trikotillomaninin Nedenleri

• Kaygı

• Stres

• Travma

• Kendini yatıştırma

• Dürtüsellik

Trikotillomaninin nedenleri kişiden kişiye değişir. Bazı çocuklar için, eylemde bulunma dürtüsünden bir zevk ya da rahatlama hissini ilişkilendirdikleri için saç yolma meydana gelebilir. Diğerleri için, travmatik bir olay yaşanması nedeniyle tetiklenebilir.

Bozukluğun kaynağı ne olursa olsun, çocuklarda trikotillomaninin ortaya çıkan semptom aralığı benzerdir. Fiziksel bir bakış açısıyla, ana semptom kelliğin ortaya çıkmasıdır . Bu belirti, bir çocuğun tipik saç yolma eğilimleriyle örtüşür; bazı çocuklar kaş, kirpik, kol veya bacak gibi vücudun diğer bölgelerinden de saç yolabilirken, en sık saç yolan bölge kafa derisidir. Diğer bir fiziksel belirti de saç yolmanın olduğu yerlerde cildin tahriş olmuş görünmesi olabilir. Zamanla bu, cildin çeşitli enfeksiyonlar geliştirmesine yol açabilir.

Trikotillomaninin duygusal semptomları, fiziksel semptomlarından daha fazla önem arzedebilir. Saçlarını yolan bir çocuk, saç yolma sonucunda suçluluk, utanç, mahcubiyet veya depresyon duyguları yaşayabilir; bazı durumlarda, bu duygular bir baş etme mekanizması olarak yeniden saç yolmaya başlama dürtüsünü tetikleyebilir. Saç yolma davranışından kaynaklanan depresyon ve kaygı duyguları, hayatlarının diğer yönlerini de etkileyebilir. Bu meydana geldiğinde, çocuk önemli ölçüde azalmış bir benlik saygısı hissedebilir, bu da isteyerek izole olma ve mümkün olduğu kadar sosyalleşmekten geri çekilme arzusuna dönüşebilir.

Bu duygular aynı zamanda çocuğun ebeveynleri üzerinde de olumsuz bir etkiye sahip olabilir, çünkü çocuk çocuklarının neden saçlarını yolmaktan vazgeçemediklerini anlayamayabilirler. Bu, ebeveyn tarafında hayal kırıklığı ve öfke duygularına yol açabilir, bu da çocuğun daha da depresif ve izole hissetmesine neden olabilir.

Trikotillomani Tedavisi

Saç yolma davranışı fark edildiğinde ilk olarak bir uzman yardımına başvurulmalıdır. Tedavi sürecinde öncelikle çocuğu saç yolma davranışına iten duygu durumu gözlemlenmelidir. Çocuğun kaygı , stres ve dürtüsellik dereceleri incelenmelidir. Trikotillomani tedavisinde yoğunlukla Bilişsel Davranışçı Terapi ekolü uygulanmaktadır. Çocuğu bu davranışa iten sebepler tespit edildikten sonra ; çocuğa yaşadığı kaygı, stres veya dürtüsellik hakkında farkındalık kazandırılır. Çocuğun saç yolma isteğininin ortaya çıktığı durumlarda bu davranış yerine farklı olarak hangi davranışları koyabilecekleri öğretilir. Ek olarak stresi ve kaygıyı yönetmeye yardımcı olması amacıyla gevşeme veya nefes eğitimi verilebilir.